In het hart van Getreidegasse 9
Het Geboortehuis van Mozart: Een Verdieping-voor-Verdieping Rondleiding
Wat er daadwerkelijk te zien is op de drie verdiepingen van het huis waar Mozart werd geboren, kamer voor kamer, zodat je weet waar je naar kijkt.
Ontdek de begeleide rondleiding door Salzburg ↗Derde verdieping: het appartement waar de Mozarts echt woonden
De rondleiding begint op de derde verdieping, in het bescheiden huurappartement dat Leopold Mozart in 1747 betrok: een keuken, een kleine bergruimte, een woonkamer, een slaapkamer en een studeerkamer. De keuken ligt los van de woonkamers, bewust gescheiden gehouden zodat de rook en het brandgevaar ver uit de buurt bleven van de leefruimte van het gezin. Een stamboom in de gang schetst de Mozart-lijn en is een confronterende herinnering aan hoeveel van de zeven kinderen van Leopold en Anna Maria op jonge leeftijd overleden. In de bergruimte ligt een werkelijk ontroerend object: Leopolds brief aan zijn uitgever waarin hij de geboorte van Wolfgang op 27 januari 1756 aankondigt. Dit is het kamer-voor-kamer begin van de eigen route van het museum, geen reconstructie elders in het gebouw.
De slaapkamer en studeerkamer: de viool en het meest eerlijke portret
De slaapkamer herbergt persoonlijke bezittingen — Mozarts ring, een tabaksdoos, knopen, een portemonnee, zelfs een haarlok — maar het middelpunt is zijn kinderviool, rond 1746 gemaakt door de Salzburgse bouwer Andreas Ferdinand Mayr op ongeveer een kwart tot half formaat, zodat kleine kinderhanden erbij konden. In de aangrenzende studeerkamer bedekken familieportretten de muren; kijk uit naar de zilverstifttekening van Dorothea Stock, die algemeen wordt beschouwd als de meest accurate gelijkenis van Mozart, omdat deze niet vleiend of geïdealiseerd was voor een opdrachtgever. Het toont hem op 33-jarige leeftijd, ongeveer tweeënhalf jaar voor zijn dood, sober weergegeven in plaats van geposeerd als hofcomponist — een nuttige correctie als het enige Mozartbeeld dat je kent het cliché van de gepoederde pruik en het cherubijntjesgezicht is.
Expositieruimtes op de derde verdieping: Wenen, neergang en nalatenschap
Voorbij de familiekamers behandelt een verdere reeks expositieruimtes Mozarts latere, Weense jaren. Een voorruimte zet de toon met een groot panorama van het 18e-eeuwse Wenen. De volgende ruimte, over zijn leven als werkend componist, docent en uitvoerend musicus, bevat een brief aan zijn zus Nannerl waarin hij een schema beschrijft zo volgepakt dat hij vaak aan vijf uur slaap genoeg had. Een ruimte over de nasleep van zijn dood toont portretten van zijn twee overlevende zonen en van Nannerl; een verdere ruimte, over hoe zijn reputatie na 1791 werd opgebouwd, bevat zeldzame foto's van zijn weduwe Constanze en zoon Carl Thomas, plus materiaal over de Mozarteum Stichting, opgericht in 1880.
Tweede verdieping: Mozart en het Theater
De tweede verdieping draait om opera. De centrale ruimte herbergt het bekende, onvoltooide portret van Mozart aan de piano uit 1789, geschilderd door zijn zwager Joseph Lange — alleen het hoofd, de schouders en de handen zijn echt uitgewerkt, de rest van het doek is kaal gelaten, en pogingen uit de 19e eeuw om het af te maken werden gestaakt. In dezelfde ruimte staat een origineel instrument, Mozarts clavichord, waarop hij naar verluidt delen van Die Zauberflöte componeerde. Eromheen hangen affiches van Mozart-opera-premières en kostuumontwerpen voor de eerste productie van Die Zauberflöte, wat een concreet beeld geeft van hoe deze werken daadwerkelijk het podium bereikten, in plaats van alleen te bestaan als partituren op papier.
Tweede verdieping vervolg: zangers, decors en toneelkunst
De verdere ruimtes op de tweede verdieping verschuiven de aandacht van de componist naar de producties zelf. Een ruimte behandelt de zangers die zijn grote rollen creëerden en het publiek dat hen ontving, met portretten en modellen van vroege toneeldecors; een opvallende expositie betreft een Weimarse enscenering van Die Zauberflöte uit 1816 met decors van de architect Karl Friedrich Schinkel. Een laatste theaterruimte put uit de eigen toneelontwerpcollectie van de Mozarteum Stichting om te tonen hoe producties van Mozarts opera's werden opgevoerd van de 19e tot en met de 21e eeuw, met een mix van fysieke modellen en gedigitaliseerde schetsen — nuttig als je een van deze opera's hebt zien uitvoeren en de visuele geschiedenis achter de ensceneringskeuzes wilt begrijpen.
Eerste verdieping: het dagelijks leven, reizen en de fortepiano
De eerste verdieping verschuift de aandacht van Mozart de componist naar het gewone 18e-eeuwse huiselijke en reizende leven. Een van de kamers volgt zijn jaren onderweg aan de hand van een wandkaart met zijn belangrijkste bestemmingen, zijn reis-theebusje en suikerpot, en sieraden die hij onderweg cadeau kreeg. Een tweede kamer belicht het dagelijks leven in Salzburg, van speelkaarten die Leopold zelf beschilderde tot een aderlater, het gangbare medische instrument van die tijd. De route eindigt in een gereconstrueerde burgerlijke woonkamer, ingericht rond originele meubels van de familie Hagenauer en een fortepiano van Anton Walter uit circa 1790 — het type instrument waar Mozart zelf de voorkeur aan gaf en waarop hij in Wenen speelde in het laatste decennium van zijn leven.